W Warszawie Słowackiego

Warszawskie drogi do niepodległości.

Od romantycznego ideału walki po programy odnowy dwudziestolecia.

W dniu 22 lutego uczniowie naszej szkoły uczestniczyli w konferencji zorganizowanej przez Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń, Biuro Edukacji oraz Dom Spotkań z Historią. Wykład otwierający projekt „Szkoła Niepodległa” (realizowany w ramach miejskich obchodów 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości) był wstępem do pracy w grupach nad pojęciami patriotyzmu i narodu. Wykład miał na celu uczczenie 100 rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości. Spotkanie poprowadził dr Aleksander Pawlicki ze Szkoły Edukacji PAFW, który słuchaczom zaprezentował pracę historyka "od podszewki", a także spojrzał krytycznym okiem na mitologię narodową oraz historię dążeń Polaków do niepodległości.

Po zakończeniu wykładu i ćwiczeń w grupach uczestnicy dyskutowali na temat mitów narodowych.

Następnie uczniowie klasy III c (zaangażowani w projekt) pod kierunkiem pani Ewy Bielak udali się na spacer projektowy, zainspirowany wierszem Juliusza Słowackiego – Uspokojenie, w którym autor wyraził pogląd na problem rewolucji. Wiersz jest skierowany do tych, których ogarnia lęk przed rewolucją. Jednak pojęcie rewolucji - insurekcji nie jest tu jednoznaczne. Podmiot liryczny uważa bowiem, że rewolucja z ducha jest wydarzeniem naturalnym i koniecznym w rozwoju ludzkości. Aby wskazać na ideały insurekcyjne J. Słowacki zabiera odbiorców na retrospekcyjny spacer po Warszawie.

W części pierwszej utworu poeta opisuje Stare Miasto: kościół św. Jana, kolumnę Zygmunta III Wazy, kamienice przy ulicy Świętojańskiej i Zamek Królewski.

Wędrujemy uliczkami Starego Miasta i wsłuchujemy się w głos murów…

Zdaniem podmiotu lirycznego wkrótce w to spokojne miasto uderzy wicher jakiś (…) przezroczysty jak brylant a jak ogień złoty. Wystarczy lada dzień, a nędza sprężyny dociśnie i wybuchnie powstanie. I jak Kiliński w 1794 roku lud stanie do walki o wolność, rozbije niesprawiedliwy ustrój.

W dalszej części wiersza poeta opisuje przebieg powstania – krzyk tłumu, Starówka zamienia si w pole zażartej bitwy, wybuchają pożary, giną ludzie, lecz słychać okrzyki. Niech żyje Polska, które mobilizują walczących. Z kolei mieszkańcy Warszawy obserwujący walki uważają, że powstańcy to ciemni aniołowie, a samo powstanie jest wymysłem szatana, który ogniste przywoławszy moce Koń swój brązowy ciska i piorun gruchoce. Wynikiem tej walki może być tylko klęska ulica pusta, lud wybity.

Poeta kończy swoją wizję rewolucji uspokojenia, obawy ludzi są bezpodstawne. Rewolucja w wierszu jest rewolucją z ducha, jest więc zapowiedzią zmartwychwstania ludu warszawskiego, biedoty Starego Miasta.

Uspokojenie to genezyjska definicja rewolucji, rewolucji przyszłej, nieokreślonej, choć pobrzmiewają w niej wspomnienia z listopada 1830 r.

 

Juliusz Słowacki  "Uspokojenie"

Co nam zdrady! Jest u nas kolumna w Warszawie,
Na której usiadają podróżne żurawie
Spotkawszy jej liściane czoło śród obłoka,
Taka zda się odludna i taka wysoka!
Za tą kolumną, we mgły tęczowe ubrana,
Stroi trójca świecących wież Świętego Jana;
Dalej ciemna ulica, a z niej jakieś szare
Wygląda w perspektywie sinej Miasto Stare;
A dalej jeszcze we mgle, która tam się mroczy,
Szkła okien - jak zielone Kilińskiego oczy,
Czasami uderzone płomieniem latarni,
Niby oczy cichego upiora spod darni.

Więc lada dzień, a nędza sprężyny dociśnie:
To naprzód tam na rynku para oczu błyśnie
I spojrzy w Świętojańską na przestrzał ulicę;
A potem się poruszą wszystkie kamienice,
A za kamienicami przez niebios otchłanie
Przyjdzie zorza północna i nad miastem stanie;
A za zorzą wiatr dziwne miotający blaski
Porwie te wszystkie zemsty i te wszystkie wrzaski;
Wicher jakiś z aniołów urobiony Pańskich,
Oderwany jak skrzydło z widzeń Świętojańskich,
Przezroczysty jak brylant, a jak ogień złoty,
Który chwyci te zemsty, te światła, te grzmoty,
Zwinie i nimi ciemną uliczkę zalęże,
Jako brąz w niej zakipi, zaświszcze jak węże
I naprze tak, że będzie trzęsąca się cała
Jako wół sycylijski na miasto ryczała.
Usłyszycie wy wtenczas, serc naszych złodzieje,
Jaki wiatr z tej ulicy na miasto powieje;
Przez harmonijkę tonów swój krzyk przeprowadzi,
O kościół katedralny skrzydłami zawadzi,
Porwie królewski zamek, otworzy jak trumnę,
A potem na Zygmunta uderzy kolumnę
I z marmuru wyciągnie jakieś echo skalne,
Jakieś smętne, dalekie muzyki chóralne,
Które ja dziś już chwytam myślą na pół senną.
Słysząc ten wiatr i strunę pod wiatrem kamienną.

Więc kiedy kościół zadrży od stóp aż do skroni
I płaczącym się głosem na miasto rozdzwoni,
Więc kiedy ta kolumna w pomroku miesiąca
Zostanie gdzieś na placach jak harfa grająca...
To wtedy co? - Krzyk jeden jak burza ponura,
Nie wiem, "Niech żyje Polska!", czyli też krzyk "Hurra!",

Wyleci jak koń śmierci zerwany z wędzidła,
O katedralny kościół otrze głośne skrzydła...
A miasto co? - Słuchając z wyciągniętą szyją
Powie: że tam się ciemni aniołowie biją,
Że tam szatan ogniste przywoławszy moce
Koń swój brązowy ciska i piorun gruchoce;
Że jako Machabeusz pod zwalonym słoniem,
Tak szewcy pod piorunem padają i koniem
Zgruchotani; że księżyc na niebie odkryty
Pokaże tę ulicę pustą, lud wybity,
Piorun zagasły, walkę okropną skończoną,
Ulicę całą ciemną i krwią zadymioną...

Więc kiedy miasto całe przestrachem ogłuchnie,
To znowu ta ulica jednym wiatrem buchnie,
Jednym krzykiem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
A potem co? - Stojący uliczce na strychu
Kościół się katedralny odezwie po cichu,
Walkę i krzyk, różnymi wijący głosami,
Jak organ rzuci miastu - głucho - akordami -
Coraz głośniej; - i całą tę harmonię senną
Roztrąci o kolumnę, tę strunę kamienną.

Wtem znów jeden z tych wrzasków, od których natura
Wzdryga się - jeden "Vivat" uliczny i "Hurra!"
Jeden z tych krzyków, które czynią, że skrzydlata
Natura ducha w kościch tak jak ptaszek lata;
Że duch na ustach staje i już nie jest zdolny
Zatrzymać śmiech serdeczny i płacz mimowolny;
Jeden z tych krzyków, który wnikając w człowieka
Tak śpiewam w nim jak anioł, a jak szatan szczeka;
Jeden z tych krzyków... szumem błyskawic nawalnym
Uderzy, na kościele pęknie katedralnym,
Pójdzie mimo, lecz skrzydłem o kościół otarty,
Kamienie w nim wrzeszczące zostawi jak czarty,
I wiele innych głosów, które zmartwychwstanie
Zapieją, jak anioły związane w organie.

I jeszcze ta harmonia nie zamilkła senna,
A już kolumna placu, ta struna kamienna,
Tym samym wichrem bita, z rozwahanym czołem,
Prym wzięła przed chóralnie jęczącym kościołem,
I dwa te śpiewy już bez odpoczynku
Będą miastu ogłaszać lud idący z rynku.
Jeśliż ma ta ulica taką ciasną szyję,
Że z niej - by słowo wyszło, to jak działa bije;
Jeśliż na każdą formę naszego uczynku
Tak srogo ona patrzy oczyma aż z rynku;
Jeśliż lada noc, a z niej wystrzeli powstanie
I w proch tego rozrzuci, kto na rychcie stanie;
Jeśliż jest taka mocne, że przez nocy cieni
Muzykę ciemną strachu wyrzuca z kamieni.
A kolumny na swoje muzykanty stroi:
To człowiek, który zawsze o zdradę się boi
I wszędzie widzi tylko postrachu upiory,
Albo dzieckiem być musi, lub na serce chory.

Paryż, ostatni kwartał 1844 r.

 

  Osiągnięcia Szkoły

Certyfikat Varsavianistyczna Szkoła

  Certyfikat Szkoła Bez Przemocy

 

 

 

 

 

 

 

  ZSG Liderem Varsavianistycznej Szkoły